24/7 Nightwalk (2007)
een serie nachtwandelingen in Dordrecht
tijdens het Urban Explorers Festival
in opdracht van Centrum Beeldende Kunst, Dordrecht
www.urbanexplorersfestival.nl
Interview
Expeditie in de nacht
Met een hoofdtelefoon op expeditie door donker Dordrecht. Cilia Erens ontwikkelde voor Urban Explorers Festival een geluidswandeling bij nacht.
Ze wordt wel de leading lady van de geluidswandeling genoemd. Zelf noemt Cilia Erens zich liever een ‘koptelefoonkunstenaar’. Deelnemers aan haar expedities maken een wandeling en horen via een hoofdtelefoon geluidscomposities. Gesproken woord gebruikt ze nooit, alleen geluid.
Ook de nachtwandeling 24/7 NW / twenty four seven nightwalks, die Erens speciaal voor het Urban Explorers Festival dit weekeinde in Dordrecht ontwikkelde, moet het doen zonder tekst. ,,Bij mij hoor je het pure ‘werkelijkheidsgeluid’. Sommige kunstenaars maken gebruik van samples, stemmen, ritmes en muziek. Ik niet. Zoals ik iets hoor en opneem, zo hoort het publiek het ook terug.’’
Erens houdt zich sinds 1987 bezig met het fenomeen geluidswandelingen. Ze is van oorsprong planoloog en voelt zich aangetrokken tot omgevingsgeluid. In 2001 liet ze mensen geblinddoekt en met een koptelefoon door de Rotterdamse schouwburg lopen. ,,Ik ben ook heel visueel ingesteld, maar als kunstenaar kan ik daar niets mee. Wel met geluid. Geluid direct op de koptelefoon laat de zintuigen ontzettend intensief werken. Je ziet iets en je hoort iets dat niet bij die plek hoort en dat vermengt zich met elkaar.’’
,,Tekst, hoe mooi soms ook geschreven, is toch een intellectuele vertaling van het menselijk brein. Geluid is een pure klank, werkt veel associatiever en direct op de mens.’’
,,Geluid is een ondergeschoven kindje, dat probeer ik de studenten van de Filmacademie, waar ik gastcolleges geef, ook duidelijk te maken. We zijn heel visueel ingesteld. Ik wil de impact van geluid en de schoonheid ervan laten zien.’’
Haar opnameapparatuur heeft ze altijd bij zich. Altijd is daar die focus op het geluid. Kan ik die klank gebruiken? Komen die tonen misschien een keer van pas in een wandeling? Altijd weer die twijfel van ‘zal ik opnemen en hoe of toch maar niet’? Ja, het is een soort extra zintuig van me. Ik vind het heel moeilijk om niet met het oor van een kenner naar geluiden te luisteren.’’
Over de nachtwandeling door Dordrecht wil ze niet veel kwijt. De verrassing mag niet verloren gaan. Het opzetten van de geluidswandeling in het oude centrum van de stad kostte haar geen moeite. ,,Dordrecht is typisch een stad met een voortdurend veranderend uitzicht. Op iedere hoek zie je wat anders. De contrasten zijn groot: dan kijk je weer uit over weids water, dan loop je weer door een steeg, zo smal dat je wel achter elkaar moet lopen.’’
De Dordtse expedities zullen indrukwekkende ervaringen zijn. Erens heeft een ‘loop’ van geluiden gemaakt; iedereen maakt dezelfde wandeling, maar stapt bij het geluid ergens anders in. ,,Dat maakt het spannend.
Iedereen maakt zijn eigen expeditie. Ik geef de mensen een nieuwe werkelijkheid binnen de bestaande.’’
(AD, De Dordtenaar & AD Rivierenland, donderdag 10 05 2007)